Patrimonio etnográfico

O patrimonio etnográfico, estreitamente relacionado coa paisaxe natural, co patrimonio arquitectónico e co patrimonio arqueolóxico, presenta múltiples manifestacións ao longo do territorio do Incio.

En particular, é frecuente atopar elementos relacionados co agro, como poden ser os pombais, os hórreos, as alvarizas, as ouriceiras, as paredes de pedra e vargos ou os camiños de carro. Na Guía ilustrada do Patrimonio etnográfico que se amosa ao final deste texto, poden atoparse mostras e a descrición detallada de todos os elementos recollidos ao longo do Concello. Destaca tamén a presenza pola súa particularidade do “Foxo dos Lobos de Monteagudo”, unha construción empregada no pasado polos veciños/as como trampa para a caza destes animais e a protección do gando que había no monte, ao que se podería acceder dende a “Ruta do Ferro” ou contemplar dende o denominado “Miradoiro do Foxo dos Lobos”, nas proximidades de Monteagudo.

Tamén podemos atopar elementos relacionados coa auga, como fontes, regos, canais, presas, muíños ou lavadoiros. En canto aos muíños podemos destacara en Saa – San Pedro do Incio o “Muíño das Cortiñas” cedido pola propiedade ao Concello do Incio e que se atopa recentemente rehabilitado, ou o “Muíño de Sancho” en Trascastro, en bo estado de conservación e tamén da propiedade deste Concello. En canto as presas, obras antigas de enxeñaría hidráulica que tiñan por obxecto mellorar o rego de pradeiras e hortas, destaca pola súa espectacularidade a “Fervenza de San Pedro do Incio”. De orixe máis moderno e tamaño máis grande podemos atopar o “Encoro de Vilasouto”, unha presa que xa non responde as características das antigas presas tradicionais, pero cuxo uso tamén responde ás necesidades de regadío, neste caso do Val de Lemos. Entre os lavadoiros, podemos destacar o “Lavadoiro do Hospital do Incio”, na parte alta do pobo e que recentemente foi recuperado e posto en valor polo Concello.

Por último, podemos atopar elementos etnográficos relacionados coa pedra, tanto dende o punto de vista da súa extracción, como poden ser as minas e as canteiras, como dende a arquitectura, xa que se pode atopar en moitas das paredes e teitos das edificacións existentes. Relacionado coa pedra, ademais, podemos atopar en Buxán o “Museo da Pedra”. En canto a extracción de ferro podemos atopar diversas minas antigas ao longo da “Ruta do Ferro”, como son a “Cova de Avión”, “Mina Fonte Barrosa”, “Cova da Tinta”, “Cova do Couso” e “Mina do Bouzallo de San Miguel”. En todo este entorno poden atoparse tamén fontes de augas ferruxinosas, destacando a “Fonte do Balneario” na Ferrería do Incio. Por último, tamén existe unha mostra de caleiros, nas proximidades de rochas calcarias e que se utilizaban para cocer o cal.